Bütçe & Tahmin
Yıllık bütçeleri planlayın, gerçekleşenleri hedeflerle karşılaştırın ve yıl sonu performansını tahmin edin.
Genel Bakış
Bütçe ve Tahmin, finans ekiplerine ve işletme sahiplerine yıllık harcama ve gelir hedeflerini planlama, ardından bu hedeflere karşı gerçek performansı gerçek zamanlı olarak takip etme imkânı sunar. Sapma sütunu, küçük bir sapmanın büyük bir soruna dönüşmeden önce harekete geçebilmeniz için bütçenin üzerinde mi yoksa altında mı olduğunuzu anında gösterir — yeşil veya kırmızı rengiyle.
Finansal Hesaplardan Gerçekleşenler
Gerçekleşen rakamlar doğrudan Finansal Hesaplar'dan çekilir. Kaydedilen her yevmiye maddesi, ödenen her fatura ve onaylanan her bordro çalıştırması, Gerçekleşenler sütununa otomatik olarak yansıtılır. Gerçekleşenler için manuel veri girişi gerekmez — sadece bütçe hedeflerinizi belirleyin ve sistem gerçeği doldursun.
Bütçe Oluşturma
- Yeni Bütçe'ye tıklayın ve Bütçe Yılı'nı seçin.
- Bütçe tablosu, standart kategorilerle otomatik olarak dolar. Her kategori satırı için Planlanan Tutar'ı girin.
- Aylık Görünüm'ü açarak planlanan tutarları yıllık düzeyde belirleyebilir ve ardından aylara bölebilirsiniz. Aylık planlanan tutarların toplamı yıllık rakama eşit olmalıdır.
- Bütçeyi Kaydet'e tıklayın. Bütçe saklanır ve Gerçekleşenler ile Sapma sütunları Finansal Hesaplar verilerinden dolmaya başlar.
Bütçe Kategorileri
| Kategori | Tipik Hesaplar |
|---|---|
| Gelir | Tüm Gelir tipi hesaplar (4000–4999) |
| Satılan Malların Maliyeti (SMM) | Doğrudan maliyet hesapları (5000–5099) |
| Faaliyet Giderleri | Bordro, kira, faturalar, yazılım (5100–5899) |
| Sermaye Harcaması | Ekipman, mülk, uzun vadeli varlık alımları (1500–1999) |
| Diğer Gelir / Gider | Faiz, döviz, tek seferlik kalemler (6000–6999) |
Sapma Sütunu
Sapma sütunu, her kategori için Planlanan ile Gerçekleşen arasındaki farkı gösterir. İşaret kuralı kategorinin gelir mi yoksa maliyet kalemi mi olduğuna bağlıdır:
| Kategori Türü | Pozitif Sapma | Negatif Sapma |
|---|---|---|
| Gelir | +%15 — hedefe ulaşıldı (yeşil) | -%15 — hedefin altında (kırmızı) |
| Gider | +%15 — bütçenin altında (yeşil) — planlanandan az harcama | -%15 — bütçenin üzerinde (kırmızı) |
Önemlilik Eşiği
Çoğu kuruluş sapma incelemesi için bir önemlilik eşiği belirler — örneğin ±%10 veya ±5.000 ₺'yi aşan her sapmayı inceleyin. Bu eşiğin altında kalan her şey gürültüdür. Analiz felcine düşmemek için eşiği yılın başında belirleyin ve tutarlı şekilde uygulayın.
Tahmin
Tahmin sütunu, mevcut çalışma hızına dayalı bir yıl sonu projeksiyonu sunar:
Yıl Sonu Tahmini = Bugüne Kadarki Gerçekleşenler + (Aylık Çalışma Hızı × Kalan Ay)
Aylık Çalışma Hızı = Bugüne Kadarki Gerçekleşenler ÷ Geçen Ay Sayısı
Örnek: Mayıs sonundaysanız (5 ay geçmiş) ve bordro için 42.000 ₺ harcandıysa, çalışma hızı 8.400 ₺/ay'dır. 7 ay kaldığında tahmin = 42.000 ₺ + (8.400 ₺ × 7) = 100.800 ₺ yıl sonu bordro maliyetidir.
Tahmin Sınırlamaları
Çalışma hızı tahmini doğrusal bir projeksiyondur. Mevsimsel zirveler, tek seferlik kalemler veya bilinen gelecekteki olayları (4. çeyrekte planlanan ofis genişlemesi gibi) hesaba katmaz. Daha gelişmiş tahminler için verileri Excel'e aktarın ve kendi düzeltmelerinizi uygulayın. Tahmin sütununu bir temel olarak kullanın, son cevap olarak değil.
Sapma Analizi
Seçilen kategori için aylık planlanan ile gerçekleşen dökümünü görmek amacıyla herhangi bir bütçe satırına tıklayın — tam yıl sapmasının eşit dağılıp dağılmadığını ya da belirli aylarda yoğunlaşıp yoğunlaşmadığını belirlemek için kullanışlıdır.
Yaygın kalıplar ve yorumları:
- Bir ayda yoğunlaşan sapma — muhtemelen tek seferlik bir kalem (ekipman alımı, prim ödemesi). O ayın Finansal Hesaplar'daki yevmiye maddelerini inceleyin.
- Ay bazında sürekli büyüyen sapma — sistematik aşırı/eksik harcama. Tekrarlayan bir etken için temel gider hesaplarını gözden geçirin.
- Yıl ortasında tersine dönen sapma — bir düzeltme yapılmış. Finansal Hesaplar'da büyük ters yevmiye maddelerini kontrol edin.
İhracat
Seçilen dönemin bütçe ile gerçekleşen ve tahmin tablosunu Excel tablosu olarak indirmek için İhracat'a tıklayın. İhracat edilen dosya tüm kategorileri, aylık sütunları ve özet satırını içerir. Bu format yönetim kurulu raporlaması ve yönetim hesapları için standart biçimdir.
Yapay Zeka Asistanı
Bütçe ve Tahminleme, mevcut mali yılın tahminini — toplam tahsis edilen bütçe, toplam gerçekleşen harcama (yıl başından bugüne), genel harcama hızı, öngörülen yıl sonu harcaması, toplam sapma ve her departmanın harcama hızı satırını — okuyan ve ekranda doğrudan soruları yanıtlayan gömülü bir Yapay Zeka Asistanı paneli içerir.
Yönetici Özeti
Genel bütçe sağlığını, hangi departmanların aşım veya tasarruf eğiliminde olduğunu ve riskin büyüklüğünü sorun.
Kök Neden Tespiti
Aşım riskini tetikleyen departmanları belirleyin, olağandışı yüksek harcama hızlarını işaretleyin veya veri kalitesi eksikliklerini (yetersiz geçmiş) ortaya çıkarın.
Sayısal Öneriler
Belirsiz tavsiyeler yerine sayılarla desteklenmiş yeniden tahsis, dondurma veya düzeltici eylem önerileri alın.
Rapor Olarak Kaydet
Herhangi bir AI yanıtı tek tıkla Raporlarım'a kaydedilebilir — başlık, isteminizden ve içinde bulunulan aydan otomatik oluşturulur.
Paneli ekranın sağ kenarındaki dikey Yapay Zeka Asistanı sekmesinden açın. Ayarlar → Genel → Yazar Motoru'nda yapılandırılan motoru (API, Yerel CLI veya tarayıcı içi motorlar) kullanır — ekrana özel bir yapılandırma gerekmez.